خوسار هاما

محرم در خوانسار قدیم

khansarehama — Tue, 22 Dec 2009 20:05:18 GMT

آداب و رسوم محرم در خوانسار قدیم

در محرم و صفر به خصوص در ده روز اول ماه محرم و عاشورا از طلوع آفتاب در محل برپا کردن دسته های عزاداری چند نفر به بام ها می رفتند و با به صدا در آوردن شیپور و طبل های بزرگ مردم را برای اجتماع و شرکت در عزاداری دعوت می کردند.

کسانی که اسب داشتند اسبهای خود را تزئین می کردند وپشت آنها را با پارچه های رنگی که بیشترچادرهای زنانه و حریر و شال و روسری های ابریشمی زیبا بود می پوشاندند و سر وگردن اسبان را با بقچه و پارچه ها ی ساتن و براق گلدار بسته و یک عدد آئینه دسته دار در وسط پیشانی اسب نصب می شد و صاحب اسب و یا کسی که آن را آماده می کرد به محل اجتماع دسته ها می آمد و از آنجا جلوی اسب خود را می گرفت و تا آخر برنامه به دنبال دیگران پشت سر هم حرکت می کردند. زیبا سازی اسب ها را نیز به مسابقه می گذاشتند و معمولاْ پسر کوچک خانواده را با لباس سیاه و بازوبند فلزی که نام حسین (ع) روی آن حک شده بود سوار بر اسب می کردند.

سیاه پوش شدن مردم و شرکت بی دریغ آنها در دسته های سینه زنی و قمه زنی تحت تاثیر ایمان و تعصب واقعی و نشانه خلوص نیت آنها بود که به نوعی افراط در قمه زدن انعکاس دردهای درونی آنهاو تسلی خاطر دادن به خود و نوعی اعتراض به ظلم و ستم زورگویان بود.قمه زنها در دو صف حرکت می کردند دست چپشان در کمر یکدیگر و قمه را در دست راست خود می گرفتند و با ریتم خاصی که همه را منقلب می کرد نام علی و حسین و عباس را یکصدا بیان نموده و حرکت می کردند.

یکی دیگر از رسوم این بود که به کسی که دسته های سینه زنی و عزاداری را تدارک می دید و در واقع تنظیم کننده برنامه ها بود و جلودار یا پیشکسوت نامیده می شد از طرف سرکردگان هر محل که مجلس روضه خوانی را برپا می کردند یک عدد طاق شال ترمه هدیه داده می شد و همین طاقه شال را در سال بعد روی علم هایی که حمل می شد می انداختند. در ماه محرم وصفر از جمله مواردی که از خلوص نیت واقعی مردم سرچشمه می گرفت نذر و نیازهایی بود که طبقات کم درآمد به جبران گناهی که کفار در مورد امام واهل بیت مرتکب شدند و آب را بر روی آنان بستند جلوی درب خانه های خود می ایستادند و به سینه زنها و افرادی که از فرط گرما خسته و کوفته شده بودند آب می دادند و این کار واقعاْ بی پیرایه و مخلصانه انجام می گرفت. خاطره قوری های بزرگ چای و تشت های پر از قند در مجالس روضه خوانی که بین مردم می گرداندند و به همه چای می دادند هنوز به همان صورت در خاطرم زنده است چون به بچه ها که به قول خودشان دهنشان برای نمازگزاردن احتیاط داشت و ممکن بود استکان نجس شود! چای نمی دادند و در عوض دو حبه قند میدادند و آنقدر این قندها این دست و آن دست میگشت که جز یک دست چسبناک چیزی برای بچه ها باقی نمی گذاشت.در بعضی از مجالس روضه خوانی صبح ها قبل از طلوع آفتاب شروع می شد و صاحبان آن با سلیقه بودند و امکانات بیشتری داشتند به کسانی که صبح زود می آمدند مختصری نان خشک دو آتشه یا نان تازه میدادند و بعضی هم با خود نان می آوردند و در مجلس روضه یا چای شیرینی که داده می شد صبحانه می خوردند.

(منبع:شصت سال زندگی من٬ تو٬ آنها نویسنده:حسین صدر)

khansarehama — Thu, 03 Dec 2009 18:24:18 GMT

شیخ ابوالقاسم معلمی

مرحوم شیخ ابوالقاسم معلمی ابن مرحوم شیخ آقا میرزا اسماعیل از شاگردان مرحوم آیت الله آقا سید ابوالحسن اصفهانی بوده و در خوانسار و گلپایگان و خمین به اداره مکتب خانه های قدیم پرداخته و پدرش مرحوم آقا میرزا اسماعیل در زمان ناصرالدین شاه معلم کودکان دربار بوده است و به همین سبب به معلمی شهرت یافته اند. مرحوم معلمی در ربیع الاول سنه ۱۳۶۴ دارفانی را وداع گفت و در قبرستان شرقی خوانسار مدفون است.

khansarehama — Sun, 23 Aug 2009 21:43:18 GMT

آداب و رسوم ماه رمضان در خوانسار قدیم به نقل از حسین صدر

زمانی که من به سن بلوغ و روزه گرفتن رسیدم که خوشبختانه ماه مبارک رمضان با روزهای کوتاه زمستان هم زمان شده بود و قادر بودم روزه بگیرم و در نتیجه با بزرگترها در برنامه ها مخصوصاْ رفتن به مسجد در شبهای احیا شرکت کنم و یا قبل از شروع افطار برای گفتن اذان مغرب به پشت بام خانه بروم و برای اذان و مناجات سحربا بعضی از همسالان خود که در محله های دیگر ساکن بودند و صدای یکدیگر را می شناختیم در خواندن اشعار نیایش مسابقه بدهم و از اینهمه تغییر و تحول در زندگی روزمره لذت می بردم.برای من نشستن دور سفره افطار و توجهی که در این مواقع به ما بچه ها می شد و انجام فرائض دینی که باعث می شد عواطف پدر مادرها و بزرگترها نسبت به ما بیشتر جلب گردد و همه با چشم احترام آمیزی به ما نگاه می کردند و خصوصاْ وقتی که علاوه از سهمیه پشمک و زولبیای سحر پدر و مادرها قسمتی از سهم خود را برای تشویق به ما بچه ها می دادند .تنوع غذا و افطاری در ایام ماه مبارک رمضان و مهمانی رفتن ها و مهمان داشتن ها و بالاتر از همه این رسم که در سال اول روزه گرفتن هر بچه یک درخت کوچک و یا یک گوسفند یا بره ای را به نام او نام گذاری می کردند لذت بخش بود.

خاطرات جا گرفتن در مسجد و آفتاب زمستان و پهن کردن مفرش و جانماز و اینکه حق داشتیم در ردیف بزرگترها قرار بگیریم و نشستن تا آخرین برنامه موعظه و مسئله گقتن و شرکت در قرائت قرآن تا نزدیک غروب آفتاب و همچنین شرکت در برپایی قرائت قرآن در منازل اشخاص و پذیرایی شب چره لذت زیادی داشت. برنامه های ماه رمضان برای تمام طبقات اجتماع یکسان بود و اگر از نظر تنقلات و تنوع غذا برای بعضی کمبودی وجود داشت نمی دانم خدا چه تحملی به این مردم داده بود و چه امید و توکلی داشتند که در صورت آنها آثار شعف و رضایت خاطر به خوبی نمایان بود.

هنرمندان خوانسار

khansarehama — Thu, 02 Jul 2009 21:56:18 GMT

بابا شوخی

بابا شوخی از شعرای هنرمند قرن دهم هجری است که در بسیاری از صنایع ظریفه دست داشته است بخصوص در فن سنگ تراشی و نجاری و موسیقی استاد بوده .امین احمد رازی در هفت اقلیم درباره وی نوشته است: "در اکثر صنایع دستی داشته بخصوص در سنگ تراشی که آثار بسیار در آن کهسار به یادگار گذاشته است و همچنین شبیه بربط ، سازی اختراع کرده و می نواخته ."

بابا شوخی بیشتر اوقات خود را به زراعت می پرداخت و چند باغ را به دست خویش درختکاری نموده بود .عمر بابا شوخی را بیشتر از هشتاد سال نوشته اند اما سال فوتش بدرستی روشن نیست اما آنچه مسلم است در حدود نیمه اول قرن یازدهم بدرود حیات گفته . رباعی از باباشوخی:

پیری که به عاشقان نشان است منم در عشق تو مشهور جهان است منم

هر جا که جوانی است بود پیر او پیر آن پیر که پیرو جوانست منم

دشت شقایق خوانسار

khansarehama — Thu, 02 Jul 2009 21:07:06 GMT

آداب و رسوم خوانسار قدیم

khansarehama — Fri, 10 Apr 2009 15:50:18 GMT

آداب و سنن خوانسار قدیم-بخش اول (نقل از خاطرات آقای حسین صدر)

در قصبه ای کوهستانی با چشمه های فروان و باغات زیبا و درختان سر به فلک کشیده گردو و صنوبر و میوه های مختلف در خانواده ای روحانی و علمی متوسط که معمرین معتقدند قدمت هفتصد ساله داشته به دنیا آمدم.قصبه ما بعدها به علت افزایش جمعیت شهر نامیده شد و دارای مردمانی امین و زحمت کش و مذهبی بود.از نظر صنایع دستی هم ساختن بیل و کلنگ٬نعل اسب ٬کوزهای گلی ٬قاشق و چمچمه چوبی و قالی بافی حرفه آنان را تشکیل می داد.نخ ریسی ٬پشم ریسی با دوکهای سنتی ٬بافتن جوراب ٬رویه گیوه٬ صنعت و سرگرمی زنان خانه دار بود و به دلیل مشکلات گاهی کمتر به این امور می پرداختند.از چهار ساله زندگی خود چیزی به خاطر ندارم اما بقیه آن تا شصت سال را به تناوب در زادگاه خود و در نقاط مختلف مملکت بوده ام.

آن روزها بعد از گذشت روزهای سخت زمستان ٬فکر خرید عید هر روز به نشاط بچه ها می افزود چون اگر برای بزرگترها ممکن بود بعلت نداشتن در آمد کافی ٬نمی توانستند برای خود لباس تهیه کنند اما خرید لبا س عید برای بچه ها الزامی بود و همه طبقات از چند ماه قبل خود را آماده می کردند. بیشتر شبها اگر پدر خانواده سواد داشت می نشست و همه اهل خانواده را جمع می کرد و صورت لباس و احتیاجات شب عید را ثبت و سیاقه میکرد ابتدا که حساب پول آن را نداشتند صورتها بلند بالا بود و برای خویشان دور دست هم لباسی در نظر گرفته می شد ٬ اما وقتی یکی دو روز میگذشت و از مغازه بهای صورتهای تهیه شده استعلام میشد چند شب می نشستند و یواش یواش تعداد ی از اقلام آن را کم میکردند تا با پولشان برابر شود .در قدیم پول نقد وجود نداشت بلکه هر کالایی را که نسیه میکردند کم کم در مدت دو تا سه ماه بدهی خود را می پرداختند و بعکس امروز مردم آنقدر خوش حساب بودند که کسبه نقد و نسیه برایشان فرق نمی کرد بعضی به نسیه بیشتر راغب بودند در همین مورد فراموش نمیکنم پدرم یکبار مغازه ای که از آن خرید می کردیم را تغییر داد و همین موضوع باعث گله صاحب مغازه شد و پیغام داد چرا شما احتیاجات خود را از مغازه دیگری خرید میکنید مگر چه ناخدمتی شده است.شاید تصور کنید که این خرید رقم زیادی بود که موجب گله گذاری می شده اما نه٬ رقم و قیمت احتیاجات شب عید یکسال خانواده ما از نظر لباس که خیلی هم پر و پیمان در نظر گرفته می شد و برای یکی دو نفر خویشان دورتر هم خریدهایی می کردند که در مجموع هشت نفر می شدیم به مبلغ ۲۰۰ ریال هم نمی رسید.

اما در ادامه خاطرات نویسنده لازم به ذکر است که به نقل از قدیمها یکی دو ماه قبل از عید که مثل امروز خیاط و چرخ خیاطی نبود زنان مشغول دوختن لباس عید برای تمام اعضای خانواده می شدند و با سختی بسار آنها را شبانه روز با نور چراغ نفتی با دست می دوختند و برای شب عید آماده میکردند. همچنین در خانواده های متمول و اعیان از فصل پاییز گزانگبین را از گون های گلستانکوه جمع آوری کرده و در شب عید آن را به قنادها می دادند تا برای آنها گز مخصوص آماده کند.همچنین چون در آن زمان در اکثر خانه ها درخت بیدمشک وجود داشت چند روز قبل از عید زنان خانواده آنها را چیده و از آن عرق بیدمشک تهیه می کردند تا در ایام عید آنها را در لیوانهای پایه دار زیبا ریخته و پذیرای مهمان ها باشند. یکی دیگر از شیرینهای سنتی خوانسار حلوا سوهان (به زبان خوانساری حلوا سوون) و میپخ(راحت الحلقوم) بود که در بعضی از محله های خوانسار بخصوص محله رئیسان توسط خانمهای با تجربه از چند هفته قبل از عید مواد آن تهیه و در دیگ های مسی پخت می شد و امروزه نیز در بعضی از خانواده ها حلواسوون که با زحمت زیادی تهیه میشود پخت شده و در بعضی از مغازه ها نیز به فروش می رسد و متاسفانه خیلی از خوانساری ها این شیرینی خوشمزه را نخوردند و از آن اطلاعی ندارند .

(منبع:شصت سال زندگی من -ما و آنها از: حسین صدر)

سال نو مبارک

khansarehama — Wed, 18 Mar 2009 20:27:18 GMT

از اینکه به دلیل مشغله فروان مدت زیادی نتونستم وبلاگم رو آپ کنم عذر خواهی میکنم .تازه فهمیدم چقدر زمان زود گذشت و خوسار هاما یکساله شد ، انگار همین دیروز بود که اولین پست وبلاگم را نوشتم البته امیدوارم تو این مدت تونسته باشم سهم کوچکی رو در معرفی مشاهیر خوانسار ادا کرده باشم . از این به بعد سعی دارم علاوه بر معرفی مشاهیر خاطرات جالبی از آداب و رسوم خوانسار را از زبان آقای حسین صدر که در کتاب شصت سال زندگی من ،ما ،آنها چاپ شده بازگو کنم .ممنون می شم اگه مثل همیشه منو با نظراتتون راهنمایی کنید. در ضمن فرا رسیدن سال نو را به همه ی همشهریان تبریک میگم و امیدوارم سالی سرشار از شادی وموفقیت پیش رو داشته باشید.

شعرای خوانسار

khansarehama — Sun, 04 Jan 2009 19:58:18 GMT

افسر الشعرای خوانساری

محمد جواد ولایی متخلص به افسر از شعرای معاصر است در سال ۱۲۷۰خورشیدی در خوانسار متولد شد و دارای تحصیلات علوم قدیم بود وی بسیار خوش خط بوده وخطوط نستعلیق و نسخ وثلث را به خوبی می نوشت و از قدیم نو یسندگی می کرد .در سال ۱۰۵۱ قمری کتابی تحت عنوان « اسرار فاطمیه » به خط خود نوشت وبه موسسه علمی در تهران سپرد و آن موسسه کتاب را چاپ نمود وی در آغاز جوانی به تجارت پرداخت وپس از آن به نویسندگی روی آورد .او در بازار دوراه حجره ای داشت و اسناد وقباله ها ومکاتیب مردم را می نوشت و از این راه امرار معاش می کرد افسر مردی انزوا طلب بود وپیوسته با ناملایمات زندگی دمساز بود که این امر در اشعار وی نمایان است اما در مجالس بحث ومحاوره گوی سبقت را از دیگران می ربود و همگان را تحت تاثیر کلام شیوای خود قرار می داد وی دویست هزار بیت شعر در قالبهای مختلف سروده که در دیوان اشعار او وجود دارد .همچنین به دلیل ارادت بسیار به اهل بیت بخصوص اما م حسین (ع ) ۱۱۲۰بیت شعر را در مدح اهل بیت ومرثیه سرود و دو کتاب به نام های سربازان «امام حسین» و «مصباح العشق » را نوشت .این شاعر گرانمایه ونغز گوی در تاریخ ۷ دی ماه سال ۱۳۴۷ دار فانی را وداع گفت .شعری از افسر خوانساری در وصف روز عاشورا:

عاشقان کعبه کوی حسین گوش دل را باز کن با شور و شین

ازفرازعرش بر روی زمین میزند فریاد جبرئیل امین

کر بلا امروز جنت می شود مرکز آثار رحمت می شود

بار عشق امروز منزل میرسد عرش حق را شمع محفل می رسد

البشارت ای زمین کربلا زینب آمد زینب آمد الصلا

برگشا آغوش جان ای خاک گشت تابان در تو مهر تابناک

ای زمین با حالت زار و پریش خیر مقدم گو به مهمانهای خویش

هاتفی گوید مرا افسر خموش این نوای جان فزا را دار گوش

(منابع:شمس وقمر عاشورا نویسنده محمد جواد افسر خوانساری و تذکر ه شعرا نویسنده: بخشی)

آداب و رسوم خوانسار قدیم

khansarehama — Tue, 09 Dec 2008 09:26:18 GMT

آداب و رسوم خوانسار قدیم در عید قربان

در خوانسار در زمانهای گذشته رسم بر این بوده که در خانواده هایی که پسرشان زن عقد کرده داشت وبه قول معروف در دوران نامزدی به سر می بردند در چند روز قبل از عید قربان تدارک عیدی مخصوص این روز را برای عروس می دیدند. به این صورت که خانواده ی داماد گوسفند چاق و چله ای را خریداری نموده و آن را رنگ می کردند و در روز عید قربان هدایایی که از قبل برای عروس خریداری شده بود مثل گردنبند طلا را برگردن گوسفند رنگ شده آویزان می نمودند و پارچه های رنگارنگ را نیز بر روی گوسفند می انداختند و به همراه طبق های شیرینی به منزل عروس خانم می بردند. و متقابلاْ خانواده عروس نیز به شخصی که گوسفند را آورده بود انعام می دادند و همچنین هدیه ای به داماد تقدیم می نمودند و به این ترتیب مراسم شادی برپا می کردند.

موسیقیدان

khansarehama — Fri, 05 Dec 2008 18:51:18 GMT

شاهمراد

شاهمراد از شعرای معروف و از موسیقیدانهای مشهور عصر شاه عباس کبیر است. اوحدی اصفهانی در دیداری که با او داشته در کتاب عرفات العاشقین در وصف او چنین نوشته است:«شاهمراد از خوانسار و در موسیقی استاد است .تصانیف بامزه و مشهور از او در این عصر بسیار است .بنده در سفر عتبات چند روزی در خوانسار که موطن اجدادی اوست با او هم صحبت بودم و از فضایل او بغایت بهره مند گردیدم »

شاهمراد در دربار شاه عباسی دارای قرب و منزلتی تمام بود و پادشاه صفوی به او توجه بسیار داشت و اغلب اوقات به او خلعت و انعام بسیار می داد. شاهمراد بیشتر اشعار خود را در قالب تصنیف در آورده و تصنیفی که در مقام دو گاه ونوروز و صبا در آورده بود بسیار مورد توجه شاه عباس قرار گرفت.

(منبع:تذکره شعرای خوانسار)